# Teleconsulta e videochamada: requisitos legais que moitos ignoran Source: https://baqueiro.es/gl/seguridad-y-juridico/teleconsulta-requisitos-legais/ Published: 2026-05-13T07:33:00+00:00 Updated: 2026-05-13T07:33:00+00:00 Author: Baqueiro Desarrollo Web Language: gl-ES Usage: Atribución requirida: permítese a cita cunha ligazón visible de volta --- **TL;DR** - Non vale calquera videochamada: a teleconsulta é un acto sanitario, coas mesmas obrigas ca unha consulta presencial e algunhas propias. - O básico: ferramenta con garantías, identidade verificada, consentimento do paciente e unha historia clínica que reflicta o carácter telemático. - A receita a distancia ten regras propias: un PDF enviado por correo non é unha receita válida. - Saber cando dicir “necesito verte en consulta” tamén forma parte do cumprimento. ## A consulta das 10:00 por videochamada Envías a ligazón da aplicación de videochamadas de sempre e ás 10:00 o paciente aparece na pantalla. Explícaslle, dáslle pautas e despois mándaslle a receita por correo. Rápido e cómodo. Pero é legal? Esa receita é válida? Queda ben documentado? A pandemia normalizou a videoconsulta a marchas forzadas e moitos profesionais comezaron co que tiñan á man. Hoxe é unha modalidade asistencial máis e esíxeselle o mesmo ca á presencial. Aquí repasamos o marco legal en España, os requisitos, que casos encaixan e os erros máis habituais. > **Aviso importante:** isto é orientación xeral, non asesoramento xurídico. As regras cambian segundo a profesión e a comunidade autónoma: consulta co teu colexio profesional e, se fai falta, cun avogado especializado en dereito sanitario. ## Marco legal da telemedicina en España En España non existe unha lei específica de telemedicina. A teleconsulta réxese polas mesmas normas ca calquera acto sanitario, aplicadas ao contorno dixital. ### Normativa estatal - **Lei 41/2002, de autonomía do paciente:** consentimento informado, información e historia clínica. - **Lei 44/2003, de ordenación das profesións sanitarias:** quen pode exercer e con que obrigas. - **RXPD e LOPDGDD:** os datos de saúde son unha categoría especial de datos. - **Real decreto 1718/2010, sobre receita médica:** requisitos da receita en papel e electrónica. - **Lei 14/1986, xeral de sanidade:** a base do sistema sanitario. ### Normativa autonómica As comunidades autónomas regulan os seus servizos de saúde, a receita electrónica pública e a autorización de centros, e varias teñen protocolos propios de atención non presencial. ### Códigos deontolóxicos O Código de Deontoloxía Médica vixente admite a atención telemática con condicións (identificación clara, confidencialidade e medios seguros), e os colexios de psicoloxía, fisioterapia ou logopedia teñen guías sobre a intervención en liña. ## Requisitos legais da teleconsulta ### 1. Unha plataforma con garantías **O problema non é a marca da ferramenta, senón como a usas.** Unha conta gratuíta, sen contrato e coa configuración por defecto, non ofrece as garantías que esixen os datos de saúde. A mesma ferramenta en versión profesional e ben configurada pode ser aceptable. **Requisitos mínimos:** - Comunicación cifrada. - Acceso controlado: unha ligazón única por consulta ou sala de espera, nunca unha ligazón fixa reutilizada. - Contrato de encargado do tratamento co provedor (artigo 28 do RXPD). - Datos aloxados na UE ou, se hai transferencias internacionais, coas garantías do RXPD. - Posibilidade de documentar a consulta. **Ferramentas de uso persoal:** as apps de mensaxería e as contas gratuítas non están pensadas para a sanidade: non hai contrato e non controlas onde van os datos. Explicámolo ao falar de [WhatsApp con pacientes](https://baqueiro.es/gl/seguridad-y-juridico/whatsapp-pacientes-riscos/). **Opcións máis axeitadas:** - Software de xestión clínica con videoconsulta integrada. - Plataformas de axenda médica que inclúen videoconsulta. - Videochamada en plans profesionais con contrato e aloxamento na UE. Se se reserva desde a túa páxina web, aplica o mesmo a formulario, axenda, pagamento e correos. Contámolo en [onde se gardan realmente os datos dos teus clientes](https://baqueiro.es/gl/seguridad-y-juridico/onde-se-gardan-datos-clientes-provedor-web/). ### 2. Información e consentimento do paciente Para atender o paciente non precisas o seu consentimento RXPD: a base legal é a propia asistencia sanitaria. O que si precisas é informalo ben e obter o seu consentimento informado (Lei 41/2002) para a modalidade a distancia. Debe coñecer e aceptar: - Que a consulta é a distancia e que ferramenta se usa. - As súas limitacións fronte á consulta presencial. - Que pode facer falta unha consulta presencial posterior. - Como se tratan os seus datos. - Se se vai gravar, para que e durante canto tempo, cun consentimento expreso á parte. **Formato:** o consentimento verbal é a regra xeral, pero deixa constancia: unha caixa con rexistro ao reservar ou unha anotación na historia. Máis detalle na nosa guía de [RXPD para clínicas](https://baqueiro.es/gl/seguridad-y-juridico/rxpd-clinicas-minimo-cumprir/). ### 3. Identidade verificada - O paciente: datos que coinciden coa súa ficha e, na primeira teleconsulta, documento de identidade amosado á cámara. - O profesional: nome, profesión e número de colexiado comunicados ao paciente. - Se o paciente é menor, tamén quen actúa como o seu representante. Verificar non é gardar: anota que se verificou a identidade, sen facer capturas de pantalla. ### 4. Documentación na historia clínica A historia clínica debe reflectir: - Que a consulta foi telemática e por que medio. - Data, hora e duración. - Como se verificou a identidade. - Que se informou o paciente e que aceptou a modalidade. - Por que se escolleu a vía telemática. - As limitacións detectadas. - Se se decidiu derivar a consulta presencial en lugar de tratar ou prescribir a distancia. “Videoconsulta” sen máis non abonda: un modelo no teu software clínico resólveo. ### 5. Prescrición: limitacións importantes **É o punto onde máis erros se cometen.** - **Receita válida:** a de papel esixe sinatura manuscrita e a electrónica, un sistema que garanta a súa autenticidade. Un PDF ou unha foto por correo non son, por si sós, unha receita válida. - **Receita electrónica pública:** funciona dentro do sistema de cada comunidade autónoma. - **Receita electrónica privada:** existen sistemas específicos; pregúntalle ao teu colexio cal tes dispoñible. - **Estupefacientes e psicótropos:** réxime máis estrito. Unha primeira prescrición sen valoración presencial é, como mínimo, moi discutible. - **Renovacións:** máis defendibles se o paciente é coñecido e está estable. ### 6. Limitacións da teleconsulta Recoñece, ante o paciente e na historia, que a consulta a distancia: - Non permite unha exploración física completa. - Pode limitar o diagnóstico diferencial. - Obriga a derivar ante síntomas preocupantes. - Non é apta para urxencias. Dicir “isto non podo valoralo por videochamada, necesito verte” non é un fracaso: é parte de facelo ben. ### 7. Seguro e localización do paciente - Comproba que o teu seguro de responsabilidade civil profesional cobre expresamente a atención telemática. - Pregunta onde está o paciente: se se conecta desde outro país, quizais o teu seguro non o cubra. ## Que casos son apropiados para a teleconsulta ### Xeralmente apropiados - Seguimento de pacientes coñecidos. - Revisión de resultados de probas. - Control de medicación crónica estable. - Psicoloxía, cos seus límites (por exemplo, en situacións de crise). - Logopedia e exercicios guiados. - Seguimento da rehabilitación. - Información antes e despois dunha intervención. ### Xeralmente non apropiados (ou con moita cautela) - Primeiras visitas de pacientes descoñecidos, agás en disciplinas como a psicoloxía. - Síntomas agudos sen caracterizar. - Dor torácica ou síntomas neurolóxicos agudos. - Cadros que esixen exploración física. - Urxencias. - Calquera situación con dúbidas diagnósticas. ## Erros frecuentes con consecuencias legais ### Calquera videochamada, sen máis Conta persoal, sen verificar a identidade nin documentar. Segues tendo todas as obrigas, pero nada que demostre que as cumpriches. ### Prescribir sen cumprir os requisitos Mandar a receita por correo ou prescribir un medicamento suxeito a control especial sen a valoración axeitada. Pode acarrexar responsabilidade profesional e deontolóxica. ### Non documentar axeitadamente “Videoconsulta” na historia sen máis detalle. Ante unha reclamación, a historia clínica é a túa principal defensa. ### Teleconsulta cando fai falta presencial Seguir a distancia por comodidade cando o paciente necesita exploración física. É o camiño máis curto cara a unha reclamación por mala práctica. ### Gravar sen consentimento Gardar a videochamada “para o historial” sen consentimento expreso. Ademais, acumulas vídeos con datos de saúde que terás que protexer. ## Implantación práctica ### Paso 1: Comprobar a normativa que che aplica - Consulta o teu colexio profesional e as guías da túa comunidade autónoma. - Confirma que sistema de receita podes usar. ### Paso 2: Escoller a plataforma - Compara 2 ou 3 opcións pensadas para a sanidade: contrato, localización dos datos e cifrado. - Se xa usas unha [axenda en liña](https://baqueiro.es/gl/guias-practicas/axenda-online-sistemas/), comproba se integra a videoconsulta no mesmo fluxo de reserva. - Próbaa con colegas, tamén desde un móbil con mala conexión. ### Paso 3: Preparar a documentación - Texto informativo e consentimento para a teleconsulta. - Protocolo de verificación de identidade. - Modelo de historia clínica para consultas telemáticas. ### Paso 4: Definir criterios - Só pacientes coñecidos ou tamén novos. - Que tipos de consulta atenderás a distancia. - Cando derivar sempre a presencial. ### Paso 5: Proba piloto - Comeza cun grupo pequeno de pacientes de confianza. - Avalía o fluxo completo (reserva, ligazón, pagamento e informe) e axusta os protocolos. ### Paso 6: Estendela con todo documentado - Procedemento por escrito e formación do persoal, se o hai. - Revisión periódica do cumprimento. ## Alternativas cando a videoconsulta non encaixa ### Teléfono Útil para consultas sinxelas ou para comentar resultados, coas mesmas obrigas de identificación e documentación. ### Portal do paciente ou correo seguro Para enviar información ou resultados, non para pasar consulta. Mellor un portal con acceso autenticado ca anexos no correo. ### Mensaxería asíncrona O paciente envía unha imaxe ou unha pregunta e respondes máis tarde. Fixa prazos de resposta e que se pode consultar por esta vía. ### Consulta presencial Cando corresponde, non forces a telemedicina por comodidade. ## Conclusión: a telemedicina ben feita A teleconsulta mellora o acceso e aforra desprazamentos, pero non é un atallo legal nin unha forma de rebaixar o estándar clínico. Facela ben implica unha ferramenta con garantías, consentimento, identidade verificada, documentación rigorosa e, sobre todo, criterio para saber cando non usala. Quen a implanta con présa arrisca sancións e a calidade da atención; quen o fai con rigor ofrece un servizo moderno, dentro do marco legal e deontolóxico. Se queres ofrecer videoconsulta e non sabes se a túa ferramenta, a túa páxina web ou a túa axenda están á altura, revisamos contigo a parte técnica (plataforma, reservas, formularios e provedores) e dicímosche que cambiar. [Cóntanos como traballas](https://baqueiro.es/gl/contacto/).